Konopne ABC: słownik pojęć, które warto znać

Kiedy dopiero zaczynasz swoją przygodę z CBD, możesz mieć trudność w odnalezieniu się w gąszczu pojęć i trudnych słów. Nie zniechęcaj się – wszystko wydaje się trudne, dopóki nie stanie się łatwe! Poniżej zebraliśmy najważniejsze pojęcia, które warto znać.

Anandamid (AEA)

Neuroprzekaźnik produkowany endogennie (zobacz też: endokannabinoid); odpowiada m.in. za regulację nastroju, apetytu, pamięci i bólu. Nazwa pochodzi od sanskryckiego słowa ananda („błogość”). Wytwarzany m.in. w trakcie ćwiczeń aerobowych, wywołuje stan zwany „hajem biegacza”. Jego deficyty wiążą się z teorią klinicznego niedoboru endokannabinoidów.

Apoptoza

Zaplanowana śmierć komórki. Zjawisko silnie związane z rozwojem komórek nowotworowych (które „zapomniały umrzeć”). Zdolność substancji z konopi do pobudzania apoptozy czyni je potencjalnie istotnymi w kontekście terapii onkologicznej.

Antagonista

Substancja blokująca receptor; np. rimonabant to antagonista receptora CB1. Działa, blokując dostęp innych substancji do receptora.

Agonista

Substancja łącząca się z receptorem i zdolna do jego aktywacji; np. THC jest agonistą receptora CB1.

Biodostępność

Wskaźnik mówiący o tym, w jakim stopniu dana substancja może być przyjęta przez organizm. Im wyższa biodostępność, tym większy wpływ substancji na organizm.

Cytochrom P450

CYP450 – element organizmu związany z metabolizmem. Większość związków z konopi jest metabolizowana przy udziale tego cytochromu, co jest kluczowe w kontekście badań interakcji z lekami.

Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)

Dokument opisujący m.in. skład, przeznaczenie i metabolizm leku; obowiązkowy element zgłoszenia leku do GIF. Kluczowy dla lekarzy i terapeutów przy zapewnieniu bezpieczeństwa stosowania leków w politerapii.

Dobrostan

Stan fizycznego, psychicznego i społecznego komfortu; jeden z najważniejszych celów terapii konopnej, która ma nie tylko łagodzić objawy chorób, ale i poprawiać jakość życia.

Dekarboksylacja

Reakcja chemiczna, w której dochodzi do usunięcia grupy karboksylowej (zwykle z wydzieleniem dwutlenku węgla). Ma kluczowe znaczenie w przekształcaniu kwasowych form kannabinoidów (np. CBDA, CBGA) w ich dojrzałe formy (CBD, CBG).

Dawka

Ilość substancji przyjmowana w konkretnym interwale czasowym – np. dawka dobowa (łączna w ciągu doby) i dawka jednorazowa (zwykle część dawki dobowej).

Endokannabinoidy

Kannabinoidy endogenne, produkowane wewnątrz organizmu; najbardziej znanym jest anandamid.

Efekt entourage

Efekt otoczenia (świty) – synergia między poszczególnymi fitokannabinoidami a terpenami oraz między tymi składnikami nawzajem.

Ekstrakcja

Proces pozyskiwania substancji aktywnych z roślin; w przypadku konopi najczęściej CO2, etanol lub metody mechaniczne. Nie ma jednej, uniwersalnie najlepszej metody – zawsze odnosi się to do celu. W Max Hemp® łączymy kilka metod w formule DualHybrid Technology.

Enzymy

Białka przyspieszające reakcje chemiczne; w ECS istotne są np. FAAH (rozkładający anandamid) i MAGL (rozkładający 2-AG).

Ekstrakt

Zagęszczony koncentrat substancji roślinnych; może być standaryzowany lub surowy (nieprzetworzony).

Fitoskładniki / fitozwiązki

Składniki pochodzenia roślinnego, zazwyczaj służące ochronie rośliny (np. barwniki).

Fitokannabinoidy

Kannabinoidy większe (np. THC, CBD) i mniejsze (np. CBC, CBN) pochodzące z roślin, najczęściej z konopi (Cannabis sativa L.), ale obecne też w chmielu (Humulus lupulus) czy jeżówce purpurowej.

Flawonoidy

Związki roślinne o silnym działaniu przeciwutleniającym i przeciwzapalnym, obecne także w konopiach.

Full spectrum

O pełnym spektrum; odnosi się do ekstraktów zawierających pełen zestaw fitoskładników rośliny.

Glikemia

Poziom glukozy we krwi; niektóre kannabinoidy mogą wpływać na jej regulację, dlatego osoby z zaburzeniami glikemii powinny zachować ostrożność.

GABA

Kwas gamma-aminomasłowy; neuroprzekaźnik hamujący, wspierany przez niektóre działania CBD.

Haj

Odurzenie, stan pobudzenia narkotycznego związany z psychoaktywnymi właściwościami THC; pożądany u użytkowników rekreacyjnych, niepożądany u wielu użytkowników medycznych.

Homeostaza

Biologiczna równowaga organizmu; nie jest to stały stan, a szereg wewnętrznych fluktuacji.

Immunosupresja

Obniżenie aktywności układu odpornościowego.

Immunomodulacja

Regulowanie (wzmacnianie lub osłabianie) odpowiedzi immunologicznej organizmu.

Immunosenescencja

Starzenie się układu odpornościowego.

Izoenzym

Odmiana enzymu katalizująca tę samą reakcję chemiczną.

Izolat

Pojedyncza, wyizolowana substancja, np. izolat CBD. Bywa nazywany „ekstraktem 100%”. Tani olejek CBD to zazwyczaj olej jadalny z dodatkiem izolatu CBD – ubogi, bo bez całego bogactwa fitoskładników rośliny.

Jonofory

Substancje ułatwiające transport jonów przez błony komórkowe; niektóre kannabinoidy mają działanie jonoforowe.

Kannabidiol (CBD)

Niepsychoaktywny kannabinoid o szerokim potencjale terapeutycznym i profilaktycznym, działający poprzez wpływ na receptory układu endokannabinoidowego.

Kwas kannabidiolowy (CBDA)

Nieaktywna forma CBD, pierwotnie występująca w roślinie; wykazuje silne działanie przeciwzapalne; po dekarboksylacji przekształca się w CBD.

Kannabidiwarin (CBDV)

Mniej znany związek, bliski „kuzyn” CBD. Badany m.in. pod kątem wsparcia w terapii padaczki i zaburzeń neurologicznych. Kannabinoid mały – występuje w śladowej ilości w produktach broad/full spectrum.

Kannabichromen (CBC)

Obiecujący fitokannabinoid o działaniu przeciwzapalnym, wspierający naturalną produkcję endokannabinoidów; może wpływać na nastrój i procesy gojenia.

Kannabinol (CBN)

Powstaje, gdy THC się „starzeje” lub utlenia. Nie działa tak psychoaktywnie jak THC; badania wskazują, że może wspierać sen i regenerację. Bywa nazywany „kannabinoidem relaksu”.

Kannabigerol (CBG)

„Matka wszystkich kannabinoidów” – z CBGA (kwasowej formy CBG) powstają w roślinie inne związki. Działa przeciwzapalnie, może wspierać układ trawienny, nerwowy i oczy.

Kannabinoidy

Naturalne związki chemiczne z konopi, oddziałujące na układ endokannabinoidowy. Dzielą się na większe (np. CBD, THC) i mniejsze (np. CBDV, CBC), a według źródła: fitokannabinoidy (z roślin), endokannabinoidy (z organizmu) i kannabinoidy syntetyczne (z laboratorium).

Ligandy

„Klucze” pasujące do receptorów – zarówno endokannabinoidy, jak i fitokannabinoidy. Ligand „otwiera zamek” (receptor), uruchamiając określone procesy.

Łaknienie

Uczucie głodu lub ochota na jedzenie. Układ endokannabinoidowy ma duży wpływ na jego regulację (stąd efekt zwiększonego apetytu po THC).

Macerat

Wyciąg roślinny przygotowany przez zalanie części roślin olejem lub innym rozpuszczalnikiem. W Max Hemp® używamy maceratu mięty pieprzowej do wersji miętowych ekstraktów.

Mitochondrium

Energetyczne centrum komórek; produkuje energię niezbędną do oddychania, myślenia, ruchu i trawienia.

Medyczna marihuana

Marihuana (Cannabis sativa L.) wykorzystywana do celów leczniczych, dostępna w aptece na receptę. Stosowana m.in. w terapii bólu przewlekłego, SM, padaczki lekoopornej czy nudności po chemioterapii.

Metabolizm wątrobowy

Proces, w którym wątroba „przetwarza” substancje, w tym kannabinoidy. Dlatego olejki CBD przyjmowane doustnie mogą działać wolniej niż inhalacja.

Neurogeneza

Proces powstawania nowych komórek nerwowych w mózgu, szczególnie w obszarach odpowiedzialnych za pamięć i uczenie się.

Neuroprotekcja

Ochrona komórek układu nerwowego; może być wspierana przez niektóre kannabinoidy.

Neuroprzekaźnik

Substancja chemiczna przenosząca informacje między komórkami nerwowymi (np. serotonina, dopamina, GABA).

Niedobór endokannabinoidów

Sytuacja, w której w organizmie jest zbyt mało endokannabinoidów; może zaburzać równowagę i prowadzić do bólu przewlekłego, migren czy stanów lękowych. Więcej w artykule Kliniczny niedobór endokannabinoidów (CECD).

Olejek konopny / olejek CBD

Zwyczajowa nazwa ekstraktów i płynnych produktów konopnych (zazwyczaj suplement diety); zawiera olej nośnikowy oraz określoną ilość standaryzowanego ekstraktu lub izolatu.

Olej bazowy / nośnikowy

Olej spożywczy będący podstawą olejków konopnych. W produktach Max Hemp® olejem bazowym jest ekologiczny olej z nasion konopi.

Olej konopny

Olej spożywczy tłoczony na zimno z nasion konopi; doskonały do sałatek, nie nadaje się do smażenia. Więcej w artykule Olej z nasion konopi – cud natury.

Panaceum

„Lek na wszystko”. Dziś wiemy, że coś takiego nie istnieje. W Max Hemp® podkreślamy, że choć konopie mają szeroki wpływ na zdrowie, nie są panaceum.

Pierwsze przejście przez wątrobę

Etap, przez który przechodzi substancja po połknięciu – zanim trafi do krwiobiegu, jest częściowo rozkładana w wątrobie. Dlatego doustny olejek działa później i słabiej niż waporyzowany. Można go ominąć, podając per rectum (czopek/globulka).

Politerapia

Leczenie skojarzone – równoległe stosowanie 2 lub więcej leków bądź metod terapeutycznych.

Proliferacja

Proces namnażania się komórek. Dzięki niej goją się rany i odbudowują tkanki, ale nadmierna proliferacja może prowadzić do powstania nowotworów.

Profil terpenowy

Unikalna mieszanka terpenów (aromatów) danej odmiany konopi, która może wpływać na działanie terapeutyczne. Dwie odmiany o tej samej zawartości THC i CBD mogą działać inaczej właśnie z powodu różnego profilu terpenowego.

Profil kannabinoidowy

Zestawienie tego, jakie kannabinoidy i w jakich ilościach znajdują się w danej odmianie lub preparacie. Najpopularniejsze profile kannabinoidowe dotyczą stosunku 1 lub 2 wiodących kannabinoidów (np. THC do CBD).

Ratio

Stosunek ilościowy jednej substancji do drugiej, np. ratio 1:2 THC:CBD oznacza dwukrotnie więcej CBD niż THC.

Receptory kannabinoidowe

CB1, CB2 i inne, do których wiążą się kannabinoidy lub substancje kannabimimetyczne. Receptor 5-HT1A to receptor serotoninowy, na który wpływa m.in. CBD.

RSO

Rick Simpson Oil – ekstrakt z konopi o wysokim stężeniu THC (40–70%). Pierwotnie powstał z przeznaczeniem do użytku zewnętrznego.

Reset układu endokannabinoidowego

Przerwa w stosowaniu kannabinoidów, by zwiększyć ich skuteczność po długotrwałym stosowaniu. Więcej w artykule Receptory kannabinoidowe: CB1 i CB2.

Serotonina

Neuroprzekaźnik odpowiedzialny m.in. za nastrój, sen i apetyt.

Surowe ekstrakty (RAW)

Ekstrakty niepoddawane przetwórstwu termicznemu; dzięki brakowi dekarboksylacji odznaczają się wysoką zawartością kwasowych form kannabinoidów (CBDA, CBGA, THCA). Wykazują silne działanie przeciwzapalne.

Standaryzacja

Zapewnienie stałej zawartości składników aktywnych w produkcie. W Max Hemp® mówimy o standaryzacji na poziom wiodącego fitoskładnika (np. RAW 10 – min. 10% CBDA).

Samomiareczkowanie

Metoda samodzielnego docierania do optymalnej dawki – rozpoczęcie od niskich dawek i powolne zwiększanie co kilka dni. Może też oznaczać zmniejszanie dawki lub modulowanie częstotliwością czy formą podania.

Samoobserwacja

Monitorowanie własnych reakcji na konopie i wyciąganie wniosków na podstawie obserwacji.

Synergia

Współdziałanie składników potęgujące efekt – połączenie dwóch substancji daje efekt lepszy niż suma ich pojedynczych działań.

Terpeny konopne

Lotne substancje zapachowe z rośliny konopi, wykazujące szereg właściwości farmakologicznych, wykorzystywane też w aromaterapii.

Terapeuta konopny

Osoba posiadająca wiedzę i kompetencje w zakresie terapii opartej o konopie. W Polsce nie funkcjonuje jako oficjalny zawód, choć trwają prace nad jego sformalizowaniem.

Ton endokannabinoidowy

Indywidualna konstytucja organizmu – zdolność do produkcji endokannabinoidów, ich suma oraz indywidualny metabolizm.

Trichomy

Gruczoły żywiczne na kwiatach konopi, zawierające kannabinoidy i terpeny – „fabryka kannabinoidów”.

Tetrahydrokannabinol (THC)

Psychoaktywny kannabinoid, działający najsilniej przeciwbólowo, nasennie i przeciwwymiotnie. W Polsce dostępny wyłącznie z przepisu lekarza, w aptece, w formie suszu konopi.

Tło kannabinoidowe

W produktach standaryzowanych pod kątem jednej fitosubstancji (np. 10% CBD) – zawartość pozostałych fitoskładników. Dwa olejki „10% CBD” mogą mieć inne tło kannabinoidowe, co wpływa na skuteczność.

Układ endokannabinoidowy (ECS)

Skomplikowany układ receptorowy złożony z receptorów, endokannabinoidów oraz enzymów metabolicznych; odkryty i opisany w 1990 roku przez zespół pod przewodnictwem prof. Raphaela Mechoulama. Nazywany strażnikiem homeostazy ze względu na funkcję regulacyjną.

Waporyzacja

Inhalacja – podgrzewanie suszu lub substancji oleistych do temperatury niższej niż temperatura spalania, pozwalające odparować substancję z pominięciem szkodliwych substancji smolistych i WWA.

Waporyzator

Urządzenie do waporyzacji – przenośne lub stacjonarne, indukcyjne lub konwekcyjne.

Waporyzator CBD (Pen CBD)

Niewielkie, przypominające długopis urządzenie do waporyzacji ekstraktu CBD.

WWA

Wielopierścieniowe Węglowodory Aromatyczne – groźne dla zdrowia substancje, będące efektem ubocznym spalania. Wysokiej jakości produkt powinien posiadać dokument potwierdzający, że jest wolny od WWA.

Zanieczyszczenia ekstraktu

Ekstrakty mogą być zanieczyszczone fizycznie (pył, piasek), chemicznie (pestycydy, WWA, metale ciężkie) lub biologicznie (grzyby, pleśnie). Zanieczyszczenia nie pozostają neutralne dla zdrowia, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu.